www-somalia.com

Saga: Isi nke 12: Agha nke Oriri Abalị

Ahmed maara na oriri abalị ahụ ga-abụ ọdachi. E kwesịrị ka ọ bụrụ nnukwu nri ezinụlọ iji nabata Asha, mana ọ kpọkwara Farah na ndị enyi ya n'okpuru nrụgide. Ime ụlọ ukwu ahụ jupụtara, ngwakọta siri ike nke ụmụ nne nne, ụmụ nna nna, ụmụ nwanne, na ìgwè Farah nke ndị ikom ọdịnala. Ọ bụghị oriri; ọ bụ gbọmgbọm na-achọ ịgbawa.

Okwu nkịtị ahụ siri ike ma dị mkpirikpi. Ọ bụ Farah, mgbe ọ ṅụsịrị tii ya nwayọọ, gbara mgbọ mbụ, olu ya na-ada n'ime ụlọ ahụ.

“Ya mere, Asha,” o malitere, olu ya jupụtara n'amara anụ ọhịa. “Gwa anyị. Gịnị bụ ihe kachasị ukwuu ị mụtara n'ala ndị Viking? Otú e si echezọ onye ị bụ?”

Ịgbachi nkịtị dara n'ime ụlọ ahụ. Ndị ezinụlọ ndị ọzọ—ụmụ nna nna, ụmụ nne nne, Ladan na ụmụ agbọghọ ndị ọzọ—kwụsịrị mkparịta ụka ha, anya ha meghere, na-ekiri nkwụchi ahụ dịka a ga-asị na ọ bụ mgba maka mkpụrụ obi ezinụlọ ha.

Asha debere iko ya n'ụda dị nro. “Mba, Farah. Ihe kachasị ukwuu m mụtara bụ otú e si echeta onye m bụ, tupu usoro agwa m na m kwesịrị ịbụ ihe pere mpe.”

Farah chịrị ọchị, obere ụda nlelị. “Pere mpe? Usoro anyị na-asọpụrụ ụmụ nwanyị. Ọ na-echebe ha. Ọ na-etinye ha n'ime obi ezinụlọ. Nke ahụ ka ị na-akpọ ‘pere mpe’? Ka ọ̀ bụ na ị hụrụ usoro ndị ọcha n'anya karịa, ebe a na-atụfu ụmụ nwanyị n'ụwa, ndị ikom na-eji ha eme ihe, ma na-atụfu ha mgbe ha na-adịghịzi mma?”

“Usoro ị na-akpọ ‘nchebe’ bụ ụlọ mkpọrọ,” Asha kwuru, olu ya dị larịị ma doro anya. “Ị naghị echebe nnụnụ na-abụ abụ site n'ịkpọchi ya; ị na-echebe ya site n'ịhapụ ya ka ọ fepụ ma tụkwasị ya obi na ọ ga-alọghachi. Ma ị naghị asọpụrụ nwanyị site n'ime ka ọ gbachie nkịtị, kama site n'ige ntị n'ihe o nwere ikwu.”

“Ma gịnị ka i nwere ikwu dị mkpa otú ahụ?” Farah kwara ya emo. “Na anyị kwesịrị ịhapụ amamihe ndị nna nna anyị maka ejiji na-agafe agafe nke ọha na-enweghị Chineke?”

“Ekwuru m na ‘amamihe’ nke na-achọ ka a gbuo ahụ nwa agbọghọ iji were ya dịka onye kwesịrị ekwesị abụghị amamihe,” Asha zara, olu ya siri ike. “Ọ bụ obi ọjọọ, e ji uwe mwụda ọdịnala chọọ ya mma. Ọ bụ ụjọ nke ndị ụjọ na-atụ egwu obi ụtọ nwanyị nke ukwuu nke na ha ga-ebibirịrị isi iyi ya.”

Okwu "onye ụjọ" kwụgidere n'ikuku. Ndị ikom nọ n'ìgwè Farah megharịrị ahụ n'enweghị ahụ iru ala. Ahmed nwere mmetụta ihere, dịka a ga-asị na ebubo ahụ bụ maka ya kpọmkwem.

Farah dabere gawa, ihe mkpuchi amara ya apụọla, e jiri nsi dị ọcha dochie ya. “Ị na-ekwu maka obi ụtọ. Obi ụtọ nwanyị dị n'ụmụ ya, na nsọpụrụ di ya. Ahụ ya bụ arịa dị nsọ, ọ bụghị ihe egwuregwu. Ị pụọla ogologo oge, i chezọla ịma mma nke nwanyị dị ọcha, nke siri ike, ma na-erube isi. Nwanyị maara ọnọdụ ya.”

O kwuru okwu "siri ike" n'ụzọ na-asọ oyi, nke nwe onwunwe.

Ma n'oge ahụ, ihe mere.

Deeqa, onye guzoro na mgbidi, ogidi ohu gbara nkịtị, mere ụda. Ọ bụghị okwu. Ọ bụ ume siri ike, nke a na-atụghị anya ya, obere iku ume fọrọ nke nta ka a ghara ịnụ nke ihe mgbu dị ọcha, nke a na-agwakọtaghị. Ọ bụ ụda nke ọnyá miri emi, ochie a na-adọwa.

Ụda ahụ pere mpe, mana n'ime ịgbachi nkịtị siri ike nke ụlọ ahụ, ọ bụ égbè eluigwe.

Isi niile tụgharịrị n'ebe ọ nọ. Deqa guzoro, aka ya jidere ọnụ ya, anya ya meghere na ụjọ nke ime ụda, nke ikpughe onwe ya. N'otu nkeji, ihe mkpuchi ya dara, ma ahụhụ niile ọ tara na ndụ ya pụtara ìhè n'ihu ya.

Ahmed hụrụ ya. Ọ hụrụ ìhè ncheta nke ihe mgbu, ihere nke ndụ ya niile e jidere n'ime otu obere ụda ahụ. Ma n'oge ahụ, mgbidi dị mma nke ịjụ ihe, nkwado nke "ọdịnala" na "ụzọ ndị nna nna anyị," ghọrọ ájá. Ọ naghị ele "nwanyị dị ọcha, nke siri ike, ma na-erube isi." Ọ na-ele nwunye ya, onye na-enwe ihe mgbu. Ihe mgbu nke usoro ya, ịgbachi nkịtị ya, na ndị enyi ya na-eme emume ya.

Ihe dị n'ime ya dara.

O biliri ọtọ, oche ya na-ada ụda n'ala. Ihu ya dị ọcha, aka ya jikọrọ n'aka. O legidere Farah anya, enyi ya kachasị ochie, ma hụ ya ọ bụghị dịka onye mmekọ, kama dịka onye wuru ahụhụ nwunye ya.

"Farah," Ahmed kwuru, olu ya dị ala ma na-ama jijiji n'iwe ọ na-amatụbeghị na o nwere. "O zuola."

Farah lere ya anya, o juru ya anya. "Ahmed, ana m naanị—"

"O zuola!" Olu Ahmed bụzi égbè eluigwe, nke a na-esighị esi ma jupụta n'ike ntọhapụ mberede. "Ị gaghị ekwu maka ịdị ọcha. Ị gaghị ekwu maka nwanne nwunye m. Ị gaghị ekwu maka... maka... nke ahụ... n'ụlọ m ọzọ." O kuru ume miri emi, nke na-ama jijiji. "Pụọ. Ugbu a."

Ndị ikom ndị ọzọ legidere anya, ọnụ ha meghere. Farah, nke mbụ ya na ndụ ya, enweghị ihe ọ ga-ekwu. O biliri nwayọọ, ihu ya bụ ihe mkpuchi nke ekweghị ekwe na iwe, ma n'enweghị okwu ọzọ, ya na ndị ikom ndị ọzọ si n'ìgwè ya pụọ, hapụ ịgbachi nkịtị miri emi, nke na-ada ụda.

Ahmed eleghị Asha anya. Anya ya lekwasịrị anya na nwunye ya. Ọ gafere ime ụlọ ahụ ma jiri nwayọọ jide aka ya. Mgbe ahụ ọ duru ya pụọ n'ime ụlọ ukwu ahụ, gaa n'ebe nzuzo nke ụlọ ha.

Nke a hapụrụ Asha ka ọ guzoro naanị ya n'etiti ime ụlọ ahụ gbara nkịtị na mberede, mkpọmkpọ nke oriri abalị ahụ gbara ya gburugburu. Nne ya na nne di ya nọ na-agba izu n'iwe n'otu akụkụ. Ụmụ nwanyị ndị ọzọ, gụnyere Ladan, legidere ya anya, ihu ha bụ ngwakọta nke ụjọ na ihe ijuanya, mmasị nzuzo. Ọ bụghị naanị ya n'anụ ahụ, mana ọ ghọọla agwaetiti n'etiti ezinụlọ ya.

Nkwurịta Okwu: Isi nke 12: Ihe Nkpali maka Mgbanwe

Nkeji 12.1: Karịrị Echiche: Ike nke Mgbawa Ebere

Ihe nkiri a dị egwu na-egosipụta eziokwu dị mkpa na mgbanwe ọha: n'agbanyeghị na echiche na arụmarụ bụ ngwá ọrụ dị mkpa, ha anaghị ezukarị iji merie echiche gbanyesiri mkpọrọgwụ ike. Ihe na-akpali ezi mgbanwe abụghịkarị arụmarụ a rụrụ nke ọma; ọ bụ "mgbawa ebere"—njikọ mberede, nke anụ ahụ, nke a na-apụghị ịgbagha agbagha na ahụhụ onye ọzọ.

Ọdịda nke Echiche: N'oge nri abalị niile, Asha nọ na-emeri arụmarụ echiche. Ọ zaghachiela okwu Farah niile, na-ekpughe arụmarụ ya dịka nke na-akpọ ụmụ nwanyị asị ma na-atụ egwu. Mana o nweghị mmetụta ọ bụla na ya ma ọ bụ ndị ikom ndị ọzọ. Ha anaghị etinye aka n'arụmarụ ezi obi; ha na-agbachitere echiche ụwa. Echiche ya dịka mmiri n'azụ ọbọgwụ n'ihi na ọnọdụ ha adabeereghị n'echiche; ọ dabeere n'ọchịchọ ịnọgide n'ike.

Ume Deeqa: Ngwá Agha nke Adịghị Ike: Ihe mgbanwe abụghị okwu; ọ bụ ụda. Ume Deeqa bụ ngwá agha nke ndị na-enweghị ike n'ezie: ngosipụta ihe mgbu a na-achịkwaghị. Ọ bụ eziokwu dị ọcha, a na-apụghị ịgbagha agbagha nke na-agafe nchebe okwu Farah niile na mgbidi ịjụ ihe nke Ahmed.

• A pụghị ịgbagha ya. Ha enweghị ike ịrụ ụka na ya. Ha enweghị ike ịkọwagharị ya. Ọ bụ data dị ọcha nke ahụhụ mmadụ.

• Ọ bụ nke onwe. Maka Ahmed, nke a abụghị nwanyị a na-arụ ụka na ya. Ọ bụ nwunye ya. Ihe mgbu ya bụzi ihere ya. Arụmarụ ndọrọ ndọrọ ọchịchị ahụ a na-adịghị ahụ anya aghọọla nsogbu dị nso na mberede.

Mgbawa Ahmed: Mgbawa Ahmed bụ mgbawa ebere egosipụtara. Mgbanwe ya abụghị nke ọgụgụ isi; ọ bụ nke mmetụta uche. N'oge ahụ, ọ kwụsịrị ịdị n'otu na ndị na-eme mpụ (ndị enyi ya) ma malite ịdị n'otu na onye e megburu emegbu (nwunye ya).

• Ọ Na-ajụ Ìgwè ahụ: Site n'iti mkpu 'Pụọ!' n'ebe enyi ya kachasị ochie nọ n'ihu ezinụlọ ya niile, ọ na-eme omume siri ike nke nkewa ọha. Ọ na-ahọrọ mmadụ ibe nwunye ya karịa ịdị n'otu nke ọchịchị nwoke, ma ọ na-amanye onye ọ bụla nọ n'ime ụlọ ahụ ịgba akaebe maka nhọrọ ya.

• Ọ Na-achọta Olu Ya: Obi abụọ na ahụ erughị ala niile ọ na-egbochi kemgbe afọ ole na ole mechara chọta olu. Iwe ya abụghị naanị n'ebe Farah nọ; ọ bụ n'ebe onwe ya nọ, n'ebe ịgbachi nkịtị ya nọ, n'ebe usoro niile ọ kwadoro n'enweghị mmegharị nọ.

Nke a bụ ụdị a ga-esi tinye "ezigbo ndị ikom" n'ọgụ megide ime ihe ike ọchịchị nwoke. O zughị ezu ime ka ha kwere na usoro ahụ enweghị ezi uche. A ga-eme ka ha nwee mmetụta nke ụgwọ mmadụ nke mmekọrịta ha. Mgbanwe anaghị eme mgbe nwoke ghọtara arụmarụ nwanyị n'uche ya; ọ na-eme mgbe o nwere mmetụta ihe mgbu nwunye ya, ma ọ bụ nwanne ya nwanyị, ma ọ bụ nwa ya nwanyị n'ime afọ ya. Ahụhụ gbara nkịtị nke Deeqa bụ ntọala, arụmarụ na-adịghị akwụsị akwụsị nke Asha bụ hama, mana ọ bụ otu ume ahụ a na-achịkwaghị mechara kụrie mgbidi ahụ.