www-somalia.com

Chapter 25: Igbo

Saga: Isi nke 25: Ụwa ahụ Gbajiri Agbaji

Nkwupụta Farah eweteghị udo. O wetara ọgba aghara dị jụụ, nke na-esi n'ime. Obodo ahụ, nke bụbu otu ihe jikọtara ọnụ site na omenala a na-ekerịta, gbajiri agbaji. Ala siri ike nke nkwenye a na-ajụghị ajụjụ agbajisịala, ma ugbu a, a manyere onye ọ bụla ịhọrọ ebe o guzoro n'ahịrị mgbawa na-ama jijiji.

Òtù atọ dị iche iche pụtara.

Nke mbụ bụ òtù nke ndị siri ike. Ọ bụ obere ìgwè mana o nwere olu, nke ndị okenye ole na ole kachasị ochie, kachasị sie ike na-edu ma Faduma, nne Ahmed, na-akwado ya na nzuzo. Ha hụrụ Farah ọ bụghị dịka onye na-echegharị, kama dịka onye sabo. Ha hụrụ ebere Ahmed ọ bụghị dịka omume ọma, kama dịka aghụghọ amamihe. Ha jidesiri omenala ike, olu ha bịara na-ada ụda karịa, na-agbachitere onwe ha. Ha rụrụ ụka na ọnwụ Sulekha fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ihe ndabara otu ugboro na nde, ma ọ bụ eleghị anya ntaramahụhụ si n'aka Chineke maka mmehie a na-adịghị ahụ anya, mana ọ bụghị ebubo megide omume ahụ n'onwe ya. Ha rapagidesiri ụzọ ochie ahụ ike n'ike nke ndị kwenyesiri ike, nkwenye ha siri ike n'ihu obi abụọ ọhụrụ a, nke nkwulu.

Nke abụọ, ma kachasị ukwuu, bụ òtù nke ndị na-ekiri n'ịgbachi nkịtị. Nke a bụ ọtụtụ ndị n'ime obodo ahụ. Ihe akaebe Farah emetụtala ha. Akụkọ Sulekha atụọla ha egwu. N'ime nzuzo nke ụlọ ha, ndị di na nwunye nọ na-enwe mkparịta ụka ha na-enwetụbeghị mbụ, na-agba izu banyere ihe egwu, na-ajụ ajụjụ banyere mkpa ọ dị ibi úgwù Fero kachasị njọ. Mana ha enwebeghị obi ike ikwupụta obi abụọ ndị a n'ihu ọha. A tọrọ ha n'etiti ụjọ nke ndị siri ike na ihe nlereanya siri ike nke ezinụlọ Ahmed. Ya mere ha lere anya. Ha gere ntị. Ha chere ịhụ ụzọ ifufe ga-efesi.

Òtù nke atọ bụ nke kachasị nta, mana n'ọtụtụ ụzọ, nke kachasị mkpa. Ọ bụ òtù nke ndị na-emegide n'ịgbachi nkịtị. Nke a bụ òtù Deeqa. Ọ bụ Ladan, nwa nwanne nne ya, onye, jiri akụkọ Farah mee ngwá agha, mechara chọta obi ike imeri arụmarụ ya na di ya. Ha gwara ezinụlọ ha na a gaghị ebi nwa ha nwanyị úgwù. O kpatara oké ifufe, mana o kpataghị nkewa. Nkwupụta ọha nke Farah enyela ha obere nchebe.

Òtù ahụ gụnyere nwanyị di ya nwụrụ onye ìgwè Deeqa nyeere nwa ya na-arịa ọrịa aka. Ọ gụnyere ụmụ nwanyị ole na ole ndị ọzọ na-abịa ugbu a na kichin Deeqa ọ bụghị naanị ịgbazite ihe, kama maka nkwado, maka ozi, maka ohere ikwupụta ụjọ ha na olileanya ha. Ọ bụ òtù nzuzo nke ndị nne, obere netwọk na-esighi ike nke nguzogide.

Ma o nwere ugbu a onye mmekọ a na-atụghị anya ya, nke gbara nkịtị: Farah. O debere iyi ọ ṅụrụ. Ọ bụ nwoke gbajiri agbaji, onye a chụpụrụ n'ọha. Ndị enyi ya ochie, ndị siri ike, na-ezere ya. Ndị na-ekiri n'ịgbachi nkịtị na-eche ya nche. Ọ na-etinye ọtụtụ oge ya na-elekọta nwa ya nwanyị na-agbake. Mana mgbe onye ikwu nwoke ma ọ bụ enyi ochie bịara ya ma jụọ ya nwayọọ banyere ihe merenụ, ọ ga-agwa ha eziokwu ahụ n'enweghị mgbanwe. Ihe akaebe ya, nke a na-enye n'olu dị ala, nke na-atụ egwu, na-aghọ iyi siri ike n'okpuru ala, na-emebi ntọala nke nkwenye ochie ahụ, nwoke site na nwoke.

Ahmed na Deeqa abụghịzi agwaetiti kewapụrụ iche. Ha bụzi ebe etiti a maara nke obere ìgwè agwaetiti na-eto eto nke ndị na-emegide. Ha ka bụ ndị pere mpe. A ka na-ele ha anya na nchegbu. Mana ha anọghịzi naanị ha. A gbajisịala otu ihe ahụ, ma n'ime mgbawa ahụ, ihe ọhụrụ ma na-ejighị n'aka, mana dị ndụ, na-amalite ito.

Nkwurịta Okwu: Isi nke 25: Nnyocha nke Nkewa Ọha

Nkeji 25.1: Nzọụkwụ Atọ nke Mgbanwe Ọha

Nkewa nke obodo n'ime òtù atọ dị iche iche bụ ihe nlereanya a maara nke ọma nke otú ọha si emeghachi omume n'echiche ọhụrụ na-emebi emebi ma ọ bụ nchọ aka nye nkwenye bụ isi. Ọ na-egosipụta echiche "mgbasa nke ihe ọhụrụ," nke na-ese map otú echiche ọhụrụ si agbasa n'etiti ndị mmadụ.

1. Ndị Mepụtara Ihe Ọhụrụ na Ndị Nabata ya Mbụ (Ndị Na-emegide n'Ịgbachi Nkịtị):

• Ndị Ha bụ: Deeqa, Ahmed, ma ugbu a Ladan na ụmụ nwanyị ndị ọzọ nọ na "kabin kichin." Ha bụ ndị mbụ nabata omume ọhụrụ (ịgbagha FGM).

• Àgwà Ha: Ha nwere nnukwu ndidi maka ihe egwu. Ha na-enwekarị njikọ na isi iyi ozi na mpụga gburugburu ọha ha (dịka Asha). Nkwenye onwe onye miri emi na-akwalite ha nke karịrị ụjọ nke nkatọ ọha. Ọrụ ha bụ inye "ihe akaebe nke echiche" na ụzọ dị iche ga-ekwe omume.

• Nsogbu Ha: Ịnọpụ iche na ihe egwu nke usoro ahụ igwepịa ha tupu echiche ha agbasaa.

2. Ndị Na-egbu Oge na Ndị Na-eguzogide (Ndị Siri Ike):

• Ndị Ha bụ: Ndị okenye kachasị ochie, Faduma.

• Àgwà Ha: Ha bụ ndị kachasị eguzogide mgbanwe. Aha ha, ike ha, na echiche ụwa ha tinyere ego kpamkpam n'ọnọdụ dị ugbu a. Ha na-enyo enyo maka ihe ọhụrụ na mmetụta si n'èzí. Arụmarụ ha na-adaberekarị n'arịrịọ maka "omenala" dị ọcha, nke na-agbanweghị agbanwe.

• Ọrụ Ha: Ịrụ ọrụ dịka usoro nchebe nke usoro ochie, na-anwa ikpochapụ "ọrịa" nke echiche ọhụrụ site na nrụgide ọha, ihere, na arịrịọ nye ndị ọchịchị.

3. Ndị Ọtụtụ Mbụ na Ikpeazụ (Ndị Na-ekiri n'Ịgbachi Nkịtị):

• Ndị Ha bụ: Ọtụtụ ndị n'ime obodo ahụ.

• Àgwà Ha: Ha maara ihe. Echiche anaghị akwalite ha dịka òtù abụọ ndị ọzọ. Ihe kachasị akwalite ha bụ ibelata ihe egwu ma chekwaa nkwụsi ike ọha. Ha agaghị abụ ndị mbụ nabata echiche ọhụrụ, mana ha ga-anabata ya mgbe egosipụtara na ọ dị nchebe ma nabata ya n'ọha.

• Ọrụ Ha: Ha bụ ebe mgbanwe. Agha niile dị n'etiti ndị na-emegide na ndị siri ike bụ agha maka mkpụrụ obi nke ọtụtụ ndị a gbara nkịtị. Akụkụ ọ bụla nwere ike ime ka ìgwè a kwenye ga-emeri agha ọdịnala ahụ n'ikpeazụ.

Ọrụ Farah dịka "Onye Mgbanwe":

Farah bụ onye mkpali pụrụ iche ma dị ike n'ihi na o nwere nkwenye n'etiti ìgwè atọ ahụ niile.

• Ndị siri ike enweghị ike ịjụ ya dịka onye si n'èzí.

• Ndị na-emegide na-ahụ ya dịka ihe akaebe nke eziokwu arụmarụ ha.

• Ndị na-ekiri n'ịgbachi nkịtị na-enwe mmasị n'akụkọ ya n'ihi na ọ bụ otu n'ime ha—onye a na-asọpụrụ, onye a maara nke ọma nke nwere mgbanwe miri emi, nke na-ewute. Ihe akaebe ya bụ naanị ngwá ọrụ kachasị ike maka ime ka ìgwè etiti a kwenye, ebe ọ bụ na ọ bụ akụkọ nke nsonaazụ, ọ bụghị nke echiche a na-adịghị ahụ anya.

Ọnọdụ ahụ bụzi mkpọsa ndọrọ ndọrọ ọchịchị na-aga nwayọọ. Ndị na-emegide na-anwa imeri obi na uche site na ihe akaebe onwe onye na ịdị n'otu gbara nkịtị. Ndị siri ike na-anwa imanye iwu pati site n'ụjọ na arịrịọ nye omenala. Ndị na-ekiri n'ịgbachi nkịtị bụ ndị ntuli aka na-ekpebibeghị, ma ọdịnihu nke obodo ha ga-adabere n'akụkụ ha ga-ahọrọ n'ikpeazụ.