www-somalia.com

Saga: Isi nke 28: Ụlọ Ikpe nke Nne Nne

Nzukọ ahụ mere n'ime ụlọ nzukọ dị ọcha, nwere mgbidi iko n'isi ụlọ ọrụ nzukọ ahụ na Geneva. Dr. Annemarie Voss dị kpọmkwem dịka Asha chetara ya: ogologo, yiri uwe mara mma, nwere anya anụnụ anụnụ nwere ọgụgụ isi, nke na-ahụ ihe, na ikuku nke ikike siri ike, nke na-anaghị anabata okwu efu. David nọ ọdụ n'akụkụ ya, na-ele anya nganga ma nwee obi ike. O doro anya na ọ na-atụ anya na nke a ga-abụ nnọkọ ebe onyeisi ya ga-eji nwayọọ mana n'ụzọ siri ike tinye onye ndụmọdụ ahụ na-arọ nrọ n'ọnọdụ ya.

“Nwada Yusuf,” Dr. Voss malitere, asụsụ bekee ya nwere ụda olu German doro anya ma bụrụ nke iwu kwadoro. “Daalụ maka ịbịa. David agwala m maka... esemokwu unu gbasara mmejuputa ọrụ. O chere na atụmatụ gị, n'agbanyeghị na e jiri ezi ebumnuche mee ya, enweghị nlekọta na ihe atụ a ga-atụle atụle dị mkpa maka ọrụ dị ukwuu otú a. Biko, kọwaa ọnọdụ gị.”

Asha kuru ume miri emi. O leghị David anya. O gwara Dr. Voss okwu ya niile.

“Dr. Voss,” o kwuru, olu ya dị jụụ ma kwụsie ike. “Ọnọdụ m dị mfe. Ndị ọkachamara banyere otú e si akwụsị FGM na Somalia anọghị n'ime ụlọ a. Ha anọghị na London ma ọ bụ Geneva. Ha nọ na kichin Mogadishu.”

David megharịrị n'oche ya, obere iwe pụtara n'ihu ya.

“Ị gụọla atụmatụ m,” Asha gara n'ihu. “Ị hụla nnyocha m. Mana nnyocha m bụ nke abụọ. Ihe akaebe bụ isi, ezi ọkachamara, sitere n'aka ụmụ nwanyị nọ n'ebe agha. Akwadebeerela m gị obere akụkọ sitere n'aka ha.”

O tinyere obere ihe e ji ege egwu na ekwe ntị dị elu n'elu tebụl a gbara ọgwụ. “Nke a bụ ndekọ nkeji iri. Ọ bụ usoro ihe akaebe sitere n'aka nwanne m nwanyị, Deeqa, na ụmụ nwanyị ndị ọzọ so na ‘kabin kichin’ nke ọrụ anyị nwetara aha ya na ya. Ha na-asụ asụsụ Somalia. Enyela m gị nsụgharị zuru ezu, nke ziri ezi n'asụsụ bekee ka ị gbasoo.”

Ọ kwanyere akwụkwọ na ekwe ntị ahụ gafere tebụl ahụ nye Dr. Voss. “Tupu anyị atụlee ihe atụ ma ọ bụ ego, ana m arịọ n'ụzọ nkwanye ùgwù ka ị gee ntị n'ihe ezi ndị ndú ọrụ nwere ikwu.”

Dr. Voss lere ihe e ji ege egwu anya, mgbe ahụ lere Asha anya, ngosipụta ya agụghị agụ. David malitere ikwu okwu, “N'ezie, echeghị m na anyị nwere oge maka—”

“Gbachie nkịtị, David,” Dr. Voss kwuru n'eleghị ya anya. O welitere ekwe ntị ahụ, lee nsụgharị ahụ anya, ma yikwasị ha.

N'ime nkeji iri sochirinụ, naanị ụda a nụrụ n'ime ụlọ ahụ bụ obere mkpọtụ si na ekwe ntị ahụ. David nọ ọdụ n'ịgbachi nkịtị, na-ewe iwe. Asha chere, obi ya na-akụ.

Site na ekwe ntị ahụ, e bugara Dr. Voss. Ọ nụrụ olu dị jụụ, nke siri ike nke Deeqa ka ọ na-akọ akụkọ banyere ibi úgwù ya. Ọ nụrụ ịma jijiji dị n'olu Ladan ka ọ na-ekwu maka ụjọ ya maka nwanne ya nwanyị nke obere. Ọ nụrụ iwe ike ọgwụgwụ nke otu agadi nwanyị na-akọwa ọmụmụ nwa nwunye nwa ya fọrọ nke nta ka ọ nwụọ. Ọ nụrụ ha ka ha na-ekwu maka ego nzuzo ha, nganga dị n'olu ha ka ha na-akọwa ịzụta ọgwụ maka nwa nwanyị di ya nwụrụ. Ọ bụ ìgwè nke ahụhụ, nkwụsi ike, na ọgụgụ isi siri ike, nke bara uru.

Mgbe ndekọ ahụ kwụsịrị, Dr. Voss yipụrụ ekwe ntị ahụ ma nọdụ n'ịgbachi nkịtị otu nkeji, anya ya dị anya. O yiri ka o chezọọla na Asha na David nọdị n'ime ụlọ ahụ. N'ikpeazụ, o lekwasịrị anya ya na Asha.

“Ego a na-ahọrọ ị họọrọ,” o kwuru, olu ya dị nro ugbu a. “Nke David gosiri maka ihe egwu nrụrụ aka.”

“Ee,” Asha kwuru.

“Ụmụ nwanyị nọ na ndekọ ahụ,” Dr. Voss gara n'ihu. “Ha nweelarị ego dị otú a, ee? Nke maka nwa nwanyị di ya nwụrụ?”

“Ee. Nke pere mpe. E wuru ya n'elu ntụkwasị obi.”

Dr. Voss kwee n'isi nwayọọ, mkpebi na-amalite. Ọ tụgharịrị gwa David, ma nke mbụ ya, olu ya jụrụ oyi. “David. Ọrụ gị bụ ijikwa ihe egwu. Mana i mehiela n'ịmata ihe egwu kachasị ebe a. Ihe egwu kachasị abụghị na dollar ole na ole nwere ike ịla n'iyi. Ihe egwu kachasị bụ na anyị, n'ihe onwunwe anyị niile, mepụtara ọrụ na-enweghị isi, nke na-adịghị irè, ma na-akparị ọgụgụ isi nke kpọmkwem ụmụ nwanyị anyị kwesịrị inye ike.”

Ihu David bịara chá.

“‘Kabin kichin’ a abụghị ìgwè nke ndị ga-erite uru a ga-eme ka ha ‘mara’,” Dr. Voss kwuru, olu ya dị nkọ ma doro anya. “Ọ bụ nzukọ sitere n'ala na-arụ ọrụ. Ọrụ anyị abụghị iduzi ha. Ọ bụ ịkwado ha ego. Ọrụ anyị abụghị iji ndị nke anyị dochie ha. Ọ bụ iwe ha ọrụ ma nye ha ngwá ọrụ iji gbasaa ọrụ ha na-arụworị.”

O lere Asha anya ọzọ. “Nwanne gị nwanyị, Deeqa. Na Ladan a. Ha ọ̀ ga-adị njikere ịbụ ndị nhazi obodo anyị nke gọọmentị, nke a na-akwụ ụgwọ ọnwa?”

Ume Asha kwụsịrị. “Ee. Ha ga-enwe nsọpụrụ.”

“Ọ dị mma,” Dr. Voss kwuru. O biliri ọtọ, o doro anya na nzukọ ahụ agwụla. “David ga-edegharị usoro ọrụ ahụ dịka atụmatụ mbụ gị si dị. A kwadorola ego a na-ahọrọ. A kwadorola iwe ndị nhazi obodo ọrụ.” O welitere nsụgharị ọdịyo ahụ. “Ma ihe atụ gị,” ọ gwara Asha, n'obere ọnụ ọchị, “ga-abụ inye anyị akụkọ ọhụrụ dịka nke a kwa ọnwa isii. Anaghị m enwe mmasị na ọnụ ọgụgụ ụmụ nwanyị ị ‘meela ka ha mara’ kama ana m enwe mmasị na ọnụ ọgụgụ akụkọ dịka ndị a ị nwere ike inye aka mepụta.”

Ọ tụgharịrị pụọ n'ime ụlọ ahụ, hapụ Asha na David juru anya, onye e wedara n'ala kpamkpam. Nne nne ekwuola okwu.

Nkwurịta Okwu: Isi nke 28: Mmeri nke Eziokwu

Nkeji 28.1: Ịgbanwe Usoro nke Ike na Ọkachamara

Ihe nkiri a abụghị naanị mmeri maka ọrụ Asha; ọ bụ mgbanwe ọchịchị gara nke ọma megide usoro e guzobere nke ụlọ ọrụ enyemaka. Atụmatụ Asha na Deeqa jisiri ike gbanwee nkọwa nke "ọkachamara," "data," na "ihe egwu."

Ịkọwagharị "Ọkachamara":

• Ụdị Ochie (David): Ọkachamara bụ onye njikwa ọrụ gụrụ akwụkwọ na mba ọcha. A na-akọwa ọkachamara site na asambodo agụmakwụkwọ na ịma usoro ọrụ gọọmentị.

• Ụdị Ọhụrụ (Ntọghata Dr. Voss): Ọkachamara bụ onye nwere ahụmahụ a biri. Dr. Voss, ezi onye ndú, nwere ike ịghọta na ihe akaebe Deeqa nwere ihe ọmụma miri emi na nghọta atụmatụ nke spreadsheet David na-enweghị ike inweta. Site n'ikwenye iwe Deeqa na Ladan ọrụ, ọ na-akwado n'ụzọ iwu kwadoro "ahụmahụ a biri" dịka nzere ọrụ bụ isi.

Ịkọwagharị "Data":

• Ụdị Ochie (David): Data bụ nke ọnụ ọgụgụ, nke nọmba, na nke "eziokwu." Ọ bụ maka ịgụta ihe (nzukọ ọmụmụ ihe, ndị bịara, wdg.).

• Ụdị Ọhụrụ (Ntọghata Dr. Voss): Data nwere ike ịbụ nke àgwà, nke akụkọ, na nke onwe. Ndekọ ọdịyo bụ usoro data siri ike. Ọ na-enye ozi bara ụba, zuru ezu banyere ihe na-akpali obodo, ụjọ ha, na mmekọrịta dị n'ime ha. Iwu ikpeazụ Dr. Voss—ka a tụọ ya site na ọnụ ọgụgụ "akụkọ" e mepụtara—bụ omume mgbanwe n'ụwa enyemaka mmepe. Ọ na-ebute mgbanwe miri emi, nke àgwà ụzọ karịa mmepụta elu elu, nke ọnụ ọgụgụ.

Ịkọwagharị "Ihe Egwu":

• Ụdị Ochie (David): Ihe egwu bụ nke ego na nke usoro. Ihe ize ndụ bụ na a ga-eji ego mee ihe n'ụzọ na-ezighị ezi ma ọ bụ a ga-emebi usoro. Nke a bụ ihe egwu nye nzukọ ahụ.

• Ụdị Ọhụrụ (Ntọghata Dr. Voss): Ihe egwu bụ nke atụmatụ na nke dị adị. Dr. Voss mataara nke ọma na ihe egwu kachasị bụ ọdịda ọrụ na ihe egwu omume ọma nke ịmepụta ntinye aka na-anapụ ike, nke yiri ọchịchị ndị ọcha. Nke a bụ ihe egwu nye ọrụ ahụ. Ọ ghọtara na ọ bara uru iwere obere ihe egwu ego iji zere nnukwu ihe egwu nke ịbụ onye na-adịghị irè ma na-enweghị isi.

Ike nke Ihe Akaebe Ịgafe Ọrụ Gọọmentị:

Isi ihe e ji merie bụ eziokwu dị ndụ nke ndekọ ọdịyo ahụ. O kwere ka Dr. Voss, onye na-eme mkpebi ikpeazụ, gafee onye nche ọnụ ụzọ ya (David) ma jikọta ya na eziokwu dị n'ala. Ihe akaebe ndị ahụ siri ike ma na-apụghị ịgbagha agbagha nke na ha nyere ya ihe ndabere ndọrọ ndọrọ ọchịchị imebi usoro nzukọ ya.

Nke a bụ ihe mmụta dị mkpa maka mmegharị sitere n'ala na-achọ imetụta nnukwu ụlọ ọrụ. Mgbe ụfọdụ, atụmatụ kachasị irè abụghị ịlụso ọrụ gọọmentị ọgụ n'usoro ya, kama ọ bụ ịmepụta akụkọ siri ike, nke eziokwu nke na-ekwe ka onye ndú nwere ọmịiko n'elu kwadoo ịgafe usoro nke ya. Asha emerighị site n'ịbụ onye ọrụ gọọmentị ka mma karịa David; o meriri site n'ịbụ onye na-akọ akụkọ ka mma.