www-somalia.com

Saga: Isi nke 32: Nmegwara ahụ

Akụkọ banyere obi Omar gbanwere gbasara n'ime obodo n'ọsọ nke ifufe Harmattan. Ọ bụ mmeri, mana ọ bụ mmeri ndị Siri Ike na-enweghị ike ileghara anya. Ahmed bụ onye dị iche, nke ike mba ọzọ na-echebe. Farah bụ onye sabo gbajiri agbaji. Mana Omar bụ otu n'ime ha, nwoke a na-asọpụrụ, nke kwa ụbọchị nke nọ nso ime ọrụ ya ma a tụgharịrị ya. Ọ bụ ihe nlereanya na-atụ egwu.

Nmegwara ahụ dị ngwa ma hazie ya. Okenye kachasị elu ma nwee echiche siri ike, nwoke aha ya bụ Sheikh Ali, kpọrọ nzukọ pụrụ iche n'ụlọ alakụba dị n'ebe ahụ mgbe ekpere Fraịdee gasịrị. Olu ya, nke igwe okwu na-ada ụda mere ka ọ daa ụda, dara ụda gafere ogige ahụ.

Ọ kpọghị aha Deeqa ma ọ bụ Asha. O nwere amamihe karịa nke ahụ. O kwuru maka "ọrịa nke uche" na-efe efe n'obodo ha, "nsi mba ọzọ" nke "ụmụ nwanyị na-enweghị ihere na ndị ikom adịghị ike ha na-achịkwa" na-agbasa.

O kwuru maka ọrụ ahụ, maka "ego Ekwensu" a na-eji enye ezinụlọ aka azụ ka ha hapụ ụzọ dị nsọ. O kwupụtara na nwanyị ọ bụla sonyere na "nzukọ kichin" ndị a na-eme nnukwu mmehie, ma nwoke ọ bụla kwere ka nwunye ya gaa bụ nwoke na-enweghị ikike n'ụlọ ya.

Mana mwakpo ya kachasị njọ bụ nke a tụrụ Farah. Ọ kpọghị ya aha, mana onye ọ bụla maara onye ọ na-ekwu. "E nwere ndị n'etiti anyị," o kwuru n'olu dara ụda, "ndị tara ahụhụ onwe onye ma, n'iru uju ha, kwe ka okwukwe ha daa mbà. Ha na-ata omenala anyị ụta maka ihe bụ uche Chineke. Ha aghọọla ọnụ okwu nke ndị iro anyị, na-agbasa ụjọ na obi abụọ n'etiti ndị kwere ekwe. Ndị ikom a abụghị ndị akaebe nye eziokwu; ha bụ arịa nke ụgha mba ọzọ. Ige ha ntị bụ ịkpọ ọgba aghara n'ime obodo anyị na nkwulu n'ezinụlọ unu."

Ọ bụ nkwupụta agha zuru oke. Ahịrị ndị ahụ abụghịzi naanị nke ọha; ha bụzi nke nsọ. Sheikh Ali ejirila Chineke mee ngwá agha.

Mmetụta ya mere ozugbo. Òtù nke Ndị Na-ekiri n'Ịgbachi Nkịtị, ndị na-eji nwayọọ na-agakwuru akụkụ Deeqa, laghachiri azụ n'ụjọ. Ka a hụ gị naanị ka ị na-ajụ ajụjụ bụzi ka a kpọọ gị onye mmehie, onye iro Chineke. E jiri ụjọ nke ntaramahụhụ Chineke dochie ụjọ nke nchụpụ ọha.

Ụmụ nwanyị kwụsịrị ịbịa na kichin Deeqa. Di Ladan, n'okpuru nrụgide siri ike nke ezinụlọ ya, machibidoro ya ịga n'ihu dịka onye nhazi. O kwenyeghị na ndị Siri Ike, mana ọ bụ nwa okorobịa, ọ bụghị onye mgbanwe, ma o nweghị ike iguzogide ike jikọtara ọnụ nke ezinụlọ ya na okwukwe ya. Obi gbawara Ladan, mana ọ bụ, karịsịa, nwunye na-erube isi.

Ọrụ Deeqa, nke yiri ka o jupụtara n'ike, kewapụrụ iche na mberede, dịka redioaktiv. Ụmụ nwanyị ọ nwara inyere aka na-agafezi okporo ụzọ iji zere ya, ihu ha kpuchiri ekpuchi, anya ha jupụtara n'ụjọ. E jiri oké ifufe nke mmeghachi omume okpukpe loo obere agwaetiti olileanya nke ndị na-emegide.

Deeqa na Ahmed nọ naanị ha karịa ka ọ dịbu. Ọta mba ọzọ nwere ike ichebe ego ha na nwa ha nwanyị, mana o nweghị ike ichebe ha ka a ghara ịkpọ ha ndị jụrụ okwukwe.

Otu mgbede, Deeqa nọ ọdụ na kichin ya gbara nkịtị. Otu ọnwa gara aga, ọ bụ ebe jupụtara n'olileanya na ịdị n'otu. Ugbu a, ọ bụ naanị ime ụlọ. Mmeri ya na Hibaaq abụghị mmalite nke mgbanwe. Ọ bụ omume mechara kpọtee ike zuru oke, nke na-atụ egwu nke ndị ochie. Ha zọpụtara otu nwa agbọghọ, mana n'ime nke ahụ, ha kpalitere agha nsọ. Ma n'agha dị n'etiti onyinye ọrụ na Chineke, ọ maara onye a kara aka imeri.

Nkwurịta Okwu: Isi nke 32: Mgbagha A Na-apụghị Izere

Nkeji 32.1: Iji Okwukwe Mee Ngwá Agha

Isi a na-egosipụta oge dị mkpa ma na-atụ anya ya na mmegharị mgbanwe ọha ọ bụla: mgbagha. Mgbe a na-eyi usoro egwu nke ukwuu, ndị nchebe ya kachasị ike ga-amụba usoro ha n'enweghị mgbagha, na-esi na nrụgide ọha gaa na ngwá ọrụ nchịkwa ikpeazụ ma kachasị ike: okpukpe.

Atụmatụ Sheikh Ali: Ebubo Ịjụ Okwukwe.

Sheikh Ali bụ onye ndọrọ ndọrọ ọchịchị maara ihe karịa ndị okenye ndị ọzọ. Ọ ghọtara na o nweghị ike imeri n'eziokwu. Ihe akaebe Farah na eziokwu ahụ ike nke FGM emeela ka arụmarụ bara uru nke ndị ọdịnala ghara ịkwụsi ike. Ya mere, ọ na-eme ihe ndị isi okpukpe niile a na-eyi egwu na-eme: ọ na-agbanwe usoro arụmarụ ahụ kpamkpam.

• Site na Nke Bara Uru gaa na Nke Dị Nsọ: Arụmarụ abụghịzi maka ma FGM dị nchebe ma ọ bụ bara uru. Nke ahụ bụ arụmarụ ụwa, nke ezi uche nke ọ na-emeri na ya. Arụmarụ bụzi maka okwukwe, nsọpụrụ Chineke, na nrubeisi n'uche Chineke. Nke a bụ agha o nwere ike imeri, n'ihi na okwukwe adabereghị n'echiche ma ọ bụ ihe akaebe.

• Site na "Njehie" gaa na "Mmehie": Deeqa na ndị enyi ya abụghịzi naanị "ndị mehiere" ma ọ bụ "echiche mba ọzọ metụtara ha." Ha bụzi "ndị mmehie." Ọrụ ha abụghị "nke mehiere"; ọ bụ "ego Ekwensu." Nke a bụ omume siri ike nke "ịme onye ọzọ." Ọ na-ebugharị ndị na-emegide site n'ọnọdụ mmegide ziri ezi gaa n'ọnọdụ ajọ omume nkwulu.

• Mmekọrịta N'ime Ìgwè/N'èzí Ìgwè: Site n'ịkọwa nke a dịka agha nsọ, Sheikh Ali na-amanye ndị na-ekiri n'ịgbachi nkịtị ime nhọrọ doro anya. Ha enweghị ike ịnọpụ iche ọzọ. Ha nọ ma ọ bụ na ha na obodo kwere ekwe nọ (n'ime ìgwè) ma ọ bụ na ha na ndị mmehie ego mba ọzọ na-akwado nọ (n'èzí ìgwè). N'ihu ihe iyi egwu nke nkwulu Chineke na nchụpụ ọha, ọtụtụ ga-ahọrọ ụzọ kachasị mfe ma laghachi na nchekwa nke n'ime ìgwè.

Gịnị Mere Ikike Okpukpe ji dị Ike Otú a:

N'ọtụtụ ọha, ikike okpukpe bụ ntọala nke usoro ọha na omume ọma niile. Ịgbagha ya abụghị naanị ịgbagha omenala; ọ bụ ịgbagha ọdịdị nke eziokwu.

• A pụghị ịgbagha ya: Ị nwere ike ịrụ ụka megide omenala site n'igosi na ọ na-emerụ ahụ (ihe akaebe Farah). Ị pụghị ịrụ ụka megide "uche Chineke." Mgbalị ọ bụla ime otú ahụ bụ naanị ihe akaebe nke enweghị okwukwe gị.

• Ọ Na-ebu Ihe Iyi Egwu Ebighị Ebi: Ndị okenye nwere ike iyi egwu mbibi ọha na akụ na ụba na ndụ a. Sheikh Ali nwere ike iyi egwu nkwulu ebighị ebi na ndụ na-esote. Maka obodo nke ndị kwere ekwe, nke a bụ ihe mgbochi siri ike karịa.

• Ọ Na-ewere Ọnọdụ Omume Ọma Dị Elu: Kabin Kichin kwere na ha jidere ọnọdụ omume ọma dị elu—ha na-azọpụta ndụ ụmụaka. Sheikh Ali, n'otu okwuchukwu, ejidela ọnọdụ ahụ dị elu. Ọ na-azọrọ na ya bụ onye na-echebe mkpụrụ obi obodo, ebe Deeqa na-etinye ya n'ihe egwu.

Nke a bụ oge kachasị egwu maka mmegharị ọ bụla sitere n'ala. Ịga nke ọma mbụ ha, nke dabeere n'ezi uche na ebere, akpalitela mmegwara siri ike, nke na-enweghị ezi uche, nke jupụtara na mmetụta uche. E mere ọrụ Deeqa iji jiri ngwọta bara uru lụso nsogbu ọha ọgụ. Ọ na-eche agha nsọ ihu ugbu a, ma ngwá ọrụ ya bara uru—ego ya, netwọk nkwado ya, akụkọ ya—yiri ka ha ezughị ezu kpamkpam maka ebe agha ọhụrụ a, nke eluigwe.