www-somalia.com

Nkebi nke 9: Mbigbọ nke Eziokwu

Saga: Isiakwụkwọ 33 - Mmụta nke Nna

Ịgbachi nkịtị ahụ bụ ọnụnọ na-akpagbu ume. Kichin Deeqa nọgidere tọgbọrọ n'efu. Ụmụ nwanyị na-abịakwutebu ya na-elepụzi anya ha. Ọbụnadị Ladan, onye ya na ya na-ahazi ọrụ, bụ onye mkpọrọ n'ụlọ ya, a machibidoro ya ịbịa nleta. Ọrụ ahụ, n'ụgwọ ọnwa ya na ego ya, bụ igwe na-enweghị taya, olulu mmiri na-enweghị onye dị njikere ịṅụ na ya.

Deeqa dabara n'ime ndakpọ olileanya gbara nkịtị. Ọ lụọla ọgụ ma merie, naanị iji tụfuo ihe niile. Ọ gara n'ihu n'ọrụ ya—ilekọta ụmụ ya, ijikwa ụlọ ya—mana ìhè anyụọla ọzọ na ya.

Ọ bụ Ahmed jụrụ ịda mbà. Nwoke bụ onye ikpeazụ isonye n'agha ahụ bụzi onye agha ya kachasị isi ike. Ọ kwụọla ụgwọ dị oke elu maka nnwere onwe ya iji hapụ ya ugbu a.

"Ha emeela ka ọ bụrụ maka Chineke," o kwuru otu abalị, ka ha nọ ọdụ n'ọchịchịrị dị jụụ. "Anyị agaghị emeri agha megide Chineke, Deeqa. Mana ekweghị m na Sheikh Ali na-ekwuchitere Chineke. Ekwere m na ọ na-ekwuchitere Sheikh Ali."

Ọ malitere nnyocha nke ya, n'ụzọ dị jụụ. Ọ bụghị onye ọkà mmụta, mana ọ bụ nwoke ọchụnta ego a na-asọpụrụ. O jiri ndị enyi ya n'obodo ahụ chọọ ndị nkuzi okpukpe, ndị Imam na-esighị n'obodo ha siri ike, nke dịpụrụ adịpụ. Ọ chọrọ ndị ikom gụrụ akwụkwọ na Cairo, na Damascus, ndị ikom nghọta ha nke okwukwe sara mbara ma mikwuo emi.

Ọ ga na-alọta n'anyasị, jide akwụkwọ ọhụrụ n'aka ya, ihu ya gbakọrọ na nlebara anya. Ọ gụrụ Quran, ọ bụghị naanị amaokwu ndị Sheikh Ali na-ehota, kama amaokwu ndị dị n'etiti ha. Ọ gụrụ Hadith, okwu nke onye amụma, na nnukwu iwu Islam gbara ya gburugburu.

Deeqa lere ya anya, olileanya nwayọọ, nke na-ala azụ na-amalite ọzọ n'ime ya. Agha ya abụghị nke ya. Ebe agha ya bụ ụwa nke mkparịta ụka okpukpe nwoke, ụwa a na-ekwebeghị ka ọ banye na ya.

Otu mgbede, o jiri ihu nchọpụta dị jụụ, nke mmeri lọta. Ọ mee ka Deeqa nọdụ ala.

"Ọ nọghị ebe ahụ," o kwuru, olu ya jupụtara na nkwenye dị jụụ, nke mgbanwe.

"Gịnị na-anọghị ebe ahụ?" Deeqa jụrụ.

"Ibi úgwù ahụ," o kwuru. "Ọ nọghị na Quran. Ọ bụghị otu okwu. Ọ bụghị otu amaokwu." Ọ meghere akwụkwọ. "Hadith ha na-ehota mgbe niile, nke banyere 'ime ka nwanyị dị ebube'—ndị ọkà mmụta kachasị asọpụrụ, ndị ọchịchị kachasị elu, ha sịrị na ọ bụ Hadith adịghị ike, na usoro nnyefe ya gbajiri. Ọ bụghị iwu. Ọ bụ ndetu ala. Ihe akụkọ ihe mere eme."

O lere ya anya, anya ya na-enwu. "Ma ị maara ihe dị na Quran? Amaokwu na-esote amaokwu banyere okike. 'Anyị ekeela mmadụ n'ọdịdị kachasị mma.' O kwughị 'nwoke, mana ọ bụghị nwanyị.' O kwuru mmadụ, ihe a kpọrọ mmadụ. O kwuru na ahụ anyị bụ ihe Chineke nyefere anyị, amanah, ma na ịgbanwe okike ya zuru oke n'enweghị mkpa ahụ ike siri ike bụ mmehie."

O jidere aka ya. "Sheikh Ali anaghị agbachitere okwukwe. Ọ na-agbachitere omenala Fero, nke tupu Islam nke e ji uwe mwụda nke okpukpe anyị kpuchie. Ọ bụ onye jụrụ okwukwe, Deeqa. Ọ bụghị anyị."

Ihe ọmụma a bụ ọta, mana ọ bụbeghị mma agha. Gịnị ka ya, onye ahịa dị mfe, ga-eji ozi a mee? Ikike Sheikh Ali zuru oke n'obodo ha.

Azịza ya sitere n'ebe a na-atụghị anya ya. Farah, onye bụzi onye mmekọ dị jụụ, anọọla na njem nke ya. Ihe akaebe ọha ya emeela ya onye a chụpụrụ, mana o jikọtakwara ya na obere netwọk dị n'okpuru ala nke ndị nna ndị ọzọ, ndị ikom ndị ọzọ tara ahụhụ ma ọ bụ nwee obi abụọ. Site na ha, ọ nụrụ maka otu nwoke, nnukwu ọkà mmụta, Sheikh nke ndị Sheikh, onye bi n'obodo abụọ site ebe ahụ. Nwoke aha ya bụ Sheikh Sadiq, onye a maara maka amamihe ya, nsọpụrụ Chineke ya, na obi ike ya.

"Sheikh Sadiq a," Farah gwara Ahmed, "bụ nwoke ọbụnadị Sheikh Ali ga-asọpụrụ. Ihe ọmụma ya miri emi karịa. Agbụrụ ya dị nsọ karịa. Ọ bụ dike, ma Sheikh Ali bụ obere nwoke na-eme mkpọtụ n'onyinyo ya."

Atụmatụ ọhụrụ malitere ịmalite, atụmatụ nwere obi ike ma dị egwu karịa nke ọ bụla ha chepụtara. O zughị ezu ịmara eziokwu. A ga-eme ka ikike ndị iro ha na-apụghị ịgbagha kwupụta ya. Ha agaghị alụ agha nsọ Sheikh Ali n'arụmarụ ụwa ma ọ bụ ego mba ọzọ. Ha ga-alụ ya n'iji ntụgharị okwu ka ukwuu, ka mma, ma bụrụ eziokwu nke okwukwe n'onwe ya.

Ha kpebiri ime njem nsọ. Ahmed, onye ahịa dị jụụ, na Farah, onye akaebe gbajiri agbaji, ga-agakọ ọnụ n'ụlọ ikpe nke ụdị okenye dị iche, ịchọ ụdị mkpebi dị iche.

Nkwurịta Okwu: Isi nke 33: Agha maka Akụkọ Okwukwe

Nkeji 33.1: Ịnwetaghachi Ederede Dị Nsọ

Isi a na-egosi mmụba dị mkpa n'agha echiche. Mgbagha ahụ jiri okwukwe mee ngwá agha, ma ugbu a ndị isi ga-anwetaghachi ya. Nke a bụ oge dị mkpa na mmegharị ọha ọ bụla na-eme n'ime ọha okpukpe miri emi.

Ọdịda nke Arụmarụ Ụwa:

Ọrụ ahụ, ego ahụ, akụkọ ikike mmadụ—ndị a niile bụ ngwá ọrụ ụwa. Mgbe Sheikh Ali jisiri ike kọwagharịa arụmarụ ahụ dịka okwu dị nsọ, o mere ka ngwá ọrụ ụwa ndị ahụ ghara ịdị irè. Ị pụghị iji spreadsheet lụso fatwa ọgụ. Nke a na-egosi oke nke nkwado ụwa naanị, nke yiri ndị ọcha n'ọnọdụ ebe ikike okpukpe bụ onye ikpe ikpeazụ nke eziokwu.

Mgbanwe Ahmed ghọọ Onye Okpukpe:

Njem Ahmed banye n'ederede okpukpe dị mkpa nke ukwuu. Ọ naghị ahapụ okwukwe ya; ọ na-achọ imikwu ya emi. Nke a bụ akụkọ megidere siri ike nye nkwupụta nke ndị isi okpukpe na ajụjụ ọ bụla banyere omenala bụ ihe ịrịba ama nke okwukwe adịghị ike.

• Ike nke Isi Iyi Mbụ: Ahmed na-aga kpọmkwem na isi iyi mbụ (Quran na nnyocha agụmakwụkwọ nke Hadith). Nke a bụ omume nke inye ike ọgụgụ isi. Ọ na-ajụ ịnabata ụdị okwukwe a nyochara, nke a haziri nke Imam obodo ya na-enye. Ọ na-aghọ ikike okpukpe nke ya.

• Ịmata ọdịiche dị n'etiti Okwukwe na Omenala: Nnukwu nchọpụta ya bụ ọdịiche bụ isi n'etiti mkpughe Chineke (Quran) na omenala obodo, nke tupu Islam (FGM). Nke a bụ arụmarụ bụ isi nke ndị ọkà mmụta nwanyị Islam na ndị Imam na-aga n'ihu na-eji n'ụwa niile. Site n'iji ọdịiche a mee ngwá agha, o nwere ike ịrụ ụka ugbu a na ọ naghị awakpo Islam; ọ na-agbachitere ụdị Islam dị ọcha pụọ na mmetụta na-emebi nke omenala ọdịnala.

Atụmatụ nke Ịrịọ Arịrịọ n'aka Ikike Ka Elu:

Atụmatụ ịga na Sheikh Sadiq bụ mmegharị atụmatụ magburu onwe ya nke yiri nghọta mbụ Deeqa. Dịka ọ ghọtara na ha ga-agafe "nwa nna nna na-eme mkpọtụ" David iji ruo na "nne nne" Dr. Voss, Ahmed na Farah ghọtara na ha ga-agafe ikike okpukpe dị n'ime obodo (Sheikh Ali) ma rịọ arịrịọ n'aka onye ka elu, a na-asọpụrụ karịa.

• Ndọrọ Ndọrọ Ọchịchị nke Nsọpụrụ Chineke: N'usoro ọkwa okpukpe, ikike dabeere n'aha ọma, agbụrụ, ma, nke kachasị mkpa, ihe ọmụma. Ihe ọmụma Farah na-atụ aro na Sheikh Sadiq nwere karịa n'ime ha atọ karịa Sheikh Ali. Nke a pụtara na Sheikh Ali bụ, n'otu ụzọ, "onye njikwa dị n'etiti" nke okwukwe.

• Ịchọ Fatwa Megidere: Ha anaghị aga na Sheikh Sadiq maka arụmarụ; ha na-aga maka mkpebi. Ha na-achọ mkpebi okpukpe site n'ụlọ ikpe siri ike karịa. Mkpebi dị mma sitere na Sheikh Sadiq agaghị abụ naanị ezigbo arụmarụ; ọ ga-abụ ngwá agha nke mmụọ na nke ndọrọ ndọrọ ọchịchị nke nwere ike ime ka ikike Sheikh Ali ghara ịdị irè kpamkpam.

Nke a na-anọchite anya oge kachasị zie ezie nke mgbanwe mmegharị ahụ. Ha amụtala na ị pụghị iji naanị ngwá agha akụ na ụba lụọ agha ọdịnala. Ị pụghị iji naanị ngwá agha ụwa lụọ agha okpukpe. Iji merie, i kwesịrị imegide onye iro ahụ n'ala ya, na-eji asụsụ ya, ma na-arịọ arịrịọ n'aka ikike nke a ga-asọpụrụ ya n'okpukpe na n'ọha. Ha abụghị naanị na-anwa imeri arụmarụ; ha na-anwa ịkpali mgbanwe.