Njem ahụ bụ njem nsọ nke ndị na-echegharị. Ahmed na Farah jere njem n'ime gwongworo Ahmed jupụtara n'ájá, ala kpọrọ nkụ na osisi acacia bụ ihe ndabere gbara nkịtị maka echiche dị arọ dị n'etiti ha. Ha bụ ndị ikom abụọ a kpụrụ n'otu ọdịnala, mebie ha n'ụzọ dị iche iche, ma jikọta ha ọnụ ugbu a na njem siri ike, nke na-ejighị n'aka.
Ha kwuru obere okwu, mana ịgbachi nkịtị ahụ bụ nke ịdị n'otu, ọ bụghị nke anya. Ha abụghịzi ndị iro, kama ndị enyi, ebumnuche ha jikọtara ọnụ bụ àkwà mmiri gafere oghere miri emi nke oge gara aga ha.
Sheikh Sadiq ebighị n'ụlọ ukwu ma ọ bụ ụlọ alakụba dị egwu. Ha chọtara ya n'obere ogige dị umeala, mgbidi ya a chachara acha ma dị ọcha, otu osisi tamarind ochie na-enye ya ndo. Sheikh n'onwe ya bụ nwoke yiri ka ọ na-emegide aha ọma ya. Ọ bụghị onye ọchịchị na-ada ụda, nke siri ike. O pere mpe, dịka nnụnụ, nwere afụ ọnụ ọcha na-adịghị ike na anya doro anya ma nwee obiọma nke ukwuu, mana o nwere omimi yiri ka ọ na-ahụ ruo na mkpụrụ obi mmadụ.
A kpọbatara ha n'ime ụlọ dị mfe, nke jupụtara na shelf na-asụ ude n'okpuru ibu nke akwụkwọ a na-apụghị ịgụta ọnụ. Ha nọdụrụ n'elu ute a kpara akpa n'ụkwụ ya, dịka ụmụ akwụkwọ ha bụ. Ha tụrụ anya na ha ga-arụ ụka maka okwu ha, ịrịọ arịrịọ. Mana Sheikh Sadiq naanị mere ka ha kwuo okwu, ma ọ gere ntị.
Ọ bụ Ahmed kwuru okwu mbụ. O kwughị okwu dịka onye nnupụisi, kama dịka onye kwere ekwe, nwoke nwere nsogbu. O kwuru maka ịhụnanya o nwere maka nwa ya nwanyị, maka ọrụ ya ichebe ya. O kwuru maka ọmụmụ ihe ya, maka ihe ọ chọtara na Quran na ihe ọ na-achọtaghị. O kwuru maka esemokwu ya na Imam obodo ya, maka ịkpọ ya onye mmehie maka ịnwale ịgbaso ihe o kwere na ọ bụ ụzọ kachasị eziokwu nke okwukwe ya.
Mgbe ahụ ọ bụ oge Farah. Olu ya, nke ka siri ike n'ihi ncheta iru uju ya, bụ ihe akaebe siri ike karịa. O kwughị maka ederede ma ọ bụ ozizi. O kwuru maka nwa ya nwanyị. Ọ kọọrọ akụkọ banyere ibi úgwù Sulekha, banyere ọnwụ ya fọrọ nke nta, banyere nganga kpuru ìsì, nke mpako ya. O kwuru okwu dịka onye akaebe, ihe akaebe ya bụ akụkọ dị ndụ, a na-apụghị ịgbagha agbagha nke ọnụ ahịa mmadụ nke omenala Sheikh Ali na-agbachitere.
Sheikh Sadiq gere ihe niile n'enweghị nkwụsị, anya ya mechiri n'ọtụtụ akụkọ Farah, ihu ya bụ ihe mkpuchi nke iru uju miri emi, nke ebere.
Mgbe ha gwụchara, ịgbachi nkịtị dị ogologo, nke miri emi jupụtara n'ime ụlọ ahụ. Sheikh meghere anya ya.
"Unu atala ahụhụ nke ukwuu," o kwuru, olu ya dị nro mana ọ na-ada ụda. "Unu abụọ."
Mgbe ahụ ọ malitere ikwu okwu. Ma ọ bụghị okwuchukwu; ọ bụ ihe mmụta. O kwuru maka ọdịiche dị n'etiti din, isi okwukwe ebighị ebi, a na-apụghị ịgbanwe agbanwe, na dunya, ụwa na-agbanwe agbanwe, nke ọdịnala mmadụ. O kwadoro ọmụmụ ihe Ahmed n'omimi na n'ịdị doro anya nke juru anya.
"Quran bụ osimiri dị ike," Sheikh Sadiq kọwara. "Ma omenala anyị bụ obere iyi na ọwa mmiri na-esi na ya asọpụta. Mana mgbe ụfọdụ, ọwa mmiri na-eji apịtị nke ụwa enweta nsi, n'omenala nke ndị mmadụ bịara tupu onye amụma, udo dịrị ya. Ọrụ anyị dịka ndị ikom kwere ekwe abụghị ịṅụ mmiri nwere nsi naanị n'ihi na nna anyị mere ya. Ọrụ anyị bụ ịlaghachi n'osimiri dị ọcha."
O lere ha anya, anya ya nwere obiọma nwere ugbu a ìhè igwe. "Ibibie ahụ nwa agbọghọ esiteghị n'osimiri. Ọ bụ nsi nke apịtị. Ọ bụ omume sitere n'ụjọ, ọ bụghị n'okwukwe. Ọ bụ omume mpako megide izu oke nke okike Chineke. Imam ọ bụla na-akụzi ihe dị iche, onye na-eji ụjọ Chineke akwado omenala nke ndị mmadụ, efuola. Ọ ghọọla onye na-eche nche ọwa mmiri, ọ bụghị ohu nke osimiri."
Mgbe ahụ o mere ihe tụrụ ha n'anya. O biliri ọtọ gaa na shelf, wepụta ọ bụghị akwụkwọ nsọ, kama faịl dị gịrịgịrị, nke yiri nke oge a. O jupụtara na akụkọ ahụ ike. Foto. Ọnụ ọgụgụ.
"Abụghị m naanị nwoke nke akwụkwọ," Sheikh Sadiq kwuru, olu ya siri ike ugbu a. "Abụ m nwoke nwere anya. Agwala m ndị dọkịta okwu. Agwala m ndị na-amụ nwa okwu. Ahụla m ahụhụ 'omenala' a na-akpata. Ịmara nke a, ma gbachie nkịtị n'aha omenala, bụ mmehie. Ọ bụ ọdịda nke ọrụ anyị dịka ndị ọzụzụ atụrụ nke ìgwè atụrụ."
O lere Ahmed na Farah anya, e meela mkpebi. "Sheikh Ali unu na-abịa ebe a n'izu na-esote, maka kansụl nke ndị Imam mpaghara. Aga m agwa ya okwu. Mana nke ahụ ezughị. Okwu nzuzo bụ mkpọtụ. Eziokwu ga-abụrịrị égbè eluigwe."
Ọ tụgharịrị gwa Ahmed. "Gị, nwa m, i nwere ọrụ, nke ndị Europe kwadoro, iji nyere ụmụ nwanyị aka, ee?"
Ahmed kwee n'isi, o juru ya anya.
"Ọ dị mma," Sheikh Sadiq kwuru. "Ị ga-eji ego Ekwensu gị rụọ ọrụ Chineke. Ị ga-ahazi nzukọ obodo. Maka ndị ikom na ndị nwanyị. Ị ga-akpọ Sheikh Ali. Ma ị ga-akpọ m. Aga m abịa n'obodo unu. Ma aga m ekwu okwu."
Nkeji 34.1: Ogidi Atọ nke Eziokwu
Isi a na-ejedebe na njikọ nke ụdị ihe ọmụma na ikike atọ dị iche iche nke na-etolite n'ime saga ahụ. Ike Sheikh Sadiq na mkpebi ya itinye aka dabeere n'ike ya pụrụ iche ijikọta ha atọ.
1. Eziokwu Dị n'Ederede (Ogidi Ahmed):
Nke a bụ eziokwu sitere na ọmụmụ siri ike, nke agụmakwụkwọ, nke ezi obi nke ederede dị nsọ. Ahmed na-anọchite anya onye nkịtị nwetara ike nke mere nnyocha nke ya ma chọpụta na ntụgharị okwu okwukwe dị n'ime obodo ya dabeere na ntọala adịghị ike.
Ike Ya: Ọ na-enye nkwado ozizi ma na-ekwe ka mmadụ rụọ ụka site n'ime usoro ahụ.
Adịghị Ike Ya: N'onwe ya, enwere ike ịjụ ya. Ntụgharị okwu onye nkịtị abụghị ihe ga-emegide ikike iwu kwadoro nke Imam e guzobere dịka Sheikh Ali.
2. Eziokwu nke Ahụmahụ (Ogidi Farah):
Nke a bụ eziokwu sitere na ahụmahụ a biri ndụ, a na-apụghị ịgbagha agbagha. Farah na-anọchite anya ike nke ihe akaebe. Akụkọ ya abụghị banyere ihe akwụkwọ na-ekwu, kama banyere ihe na-eme n'ezi ụwa mgbe a na-atụgharị akwụkwọ ndị ahụ n'ụzọ na-ezighị ezi.
Ike Ya: Ọ na-emetụ n'ahụ nke ukwuu ma na-agaghị ekwe omume ịgbagha ya. Ọ na-agafe nchebe ọgụgụ isi ma na-emepụta ebere.
Adịghị Ike Ya: N'onwe ya, enwere ike ịjụ ya dịka ọdachi dịpụrụ adịpụ, nke a na-akọ akụkọ—"omume Chineke," dịka ndị Siri Ike kwuru.
3. Eziokwu a Nwapụtara (Ngwá Agha Nzuzo nke Sheikh Sadiq):
Nke a bụ eziokwu nke oge a, nke sayensị, nke dabeere na ihe akaebe. Sheikh Sadiq na-ekpughe na nkwenye ya adabereghị naanị n'ederede ochie ma ọ bụ ebere, kama na data nke oge a: akụkọ ahụ ike, ọnụ ọgụgụ, na ndụmọdụ ndị ọkachamara.
Ike Ya: Ọ bụ nke ziri ezi ma nwee ike nwapụta ya. Ọ na-enye onyinyo zuru oke, a na-apụghị ịgbagha agbagha nke nnukwu mmerụ ahụ omume ahụ na-akpata.
Adịghị Ike Ya: N'onwe ya, enwere ike ịjụ ya dịka ihe ọmụma "mba ọzọ," nke ụwa nke na-enweghị isi n'ụwa okwukwe.
Sheikh Sadiq dịka Njikọ:
Sheikh Sadiq bụ ikike kachasị elu, "Sheikh nke ndị Sheikh," kpọmkwem n'ihi na ọ maara ma jikọta ogidi atọ ahụ niile. Ọ bụghị naanị onye ọkà mmụta ọdịnala, onye na-ege ntị nwere ọmịiko, ma ọ bụ onye nwere ọgụgụ isi nke oge a; ọ bụ ha atọ n'otu oge.
Ọ na-akwado ọgụgụ ederede Ahmed ("Ị kwuru eziokwu").
Ọ na-asọpụrụ ahụmahụ Farah ("Unu atala ahụhụ nke ukwuu").
Ọ na-eweta ihe akaebe nke ya na tebụl ("Ahụla m akụkọ ndị ahụ").
Site n'ịkpọkọta eriri eziokwu atọ a ọnụ, ọ na-emepụta arụmarụ nke ziri ezi n'ozizi, na-adọrọ mmasị n'mmetụta uche, ma nwapụta ya na sayensị. Nke a bụ "égbè eluigwe" ọ na-ekwu maka ya. Ọ bụ arụmarụ zuru oke ma na-apụghị ịwakpo nke a na-apụghị ileghara anya.
Mkpebi ya iji "ego Ekwensu" nke ọrụ ahụ mee nzukọ obodo ya bụ omume ikpeazụ, nke magburu onwe ya nke njikọ. Ọ na-egosi na enweghị esemokwu n'etiti okwukwe na ezi uche, n'etiti omenala obodo na ihe ọmụma zuru ụwa ọnụ, n'etiti iru uju nna Somalia na akụkọ dọkịta German. Ọ na-egosi na ụdị eziokwu niile nwere ike, ma ga-enwerịrị, iji ya mee ihe n'ozi ichebe ndị na-emeghị ihe ọjọọ. Ọ na-achọ iwere ọrụ dị jụụ nke Kabin Kichin na ọdachi onwe onye nke ndị nna abụọ ma nye ha akara ikpeazụ nke nkwado okpukpe na nke ọgụgụ isi.